Pompa Yataklarının Önemi

     Pompa yatağı, rotorun düzgün dönmesine yardımcı olur. Sürtünmeden kaynaklanan ısıyı azaltır. Mil ve gövdeyi birbirinden ayrı tutar. İyi bir pompa yatağı sessiz çalışır. Uzun ömürlüdür. Motor ile pompa yatağı arasındaki bağlantıyı destekler. Santrifüj pompa yatak takımlarında hizalamayı sağlar. Ayrıca diğer parçaları aşırı yükten korur. Pompa yatağı iyi çalıştığında pompa sağlıklı kalır. Arızalandığında ise hasar hızla yayılır.

Zayıf Yağlama

     Yağ veya gres eksikliği en önemli nedenlerden biridir. Pompa yatağının doğru miktarda yağlayıcıya ihtiyacı vardır. Çok az yağ kuru temasa neden olur. Sürtünme artar. Isı birikir. Metal sert bir şekilde sürtünür. Aşınma hızla artar. Çok fazla yağlayıcı sürtünmeye neden olabilir. Ayrıca sıcaklığı da artırabilir. Yanlış tip yağlayıcı ısıda veya kimyasal karışımda işlevini yitirir.

     Bazı şantiyelerde yağlama programı aksatılıyor. Diğerlerinde ise kirli gres kullanılıyor. Yağdaki toz, zımpara kağıdı gibi davranarak rulman yüzeyini aşındırıyor. Zamanla boşluk artıyor, gürültü yükseliyor ve titreşim oluşuyor.

Bulaşma

     Pompa yatağına kir, kum, pas veya metal parçacıkları girebilir. Bu parçacıklar hava, yanlış montaj veya aşınmış contalardan kaynaklanır. İçeri girdikten sonra, yatak yüzeylerini ve bilyeleri çizerler. Çukurlar oluştururlar. Sürtünmeyi artırırlar. Düzgün hareketi engellerler. Zorlu ortamlarda, çamur veya kimyasal sıçramalar yatağa ulaşabilir. Korozyon başlar. Boşluklar büyür. Pompa yatağı şeklini kaybeder.

     Sızdırmazlık arızası bu tür zararlara yol açar. Kötü gövde uyumu riski artırır. Havalandırma tıkalıysa, basınç ince tozları hapseder. Bu tozlar yatağın yakınında kalır.

yanlış hizalanması

     Motor ve pompa yatakları tam olarak hizalanmalıdır. Şaftlar eğilirse veya kayarsa, yük eşit olmayan şekilde dağılır. Bazı bilyalı veya makaralı yataklar daha fazla kuvvete maruz kalır. Bu da hızlı aşınmaya neden olur. Hizalama hatası, bükülmüş şafttan, zayıf tabandan veya yanlış montajdan kaynaklanabilir. Termal genleşme parçaları hareket ettirebilir. Eksen değiştirir. Küçük bir sapma bile pompa yatağının ömrünü kısaltır.

     Santrifüj pompa yatak takımlarında, hizalama hatası yan yüklere neden olur. Gürültüye yol açar. Parçaları ısıtır. Gövdede çatlaklara neden olabilir.

Aşırı Yükleme ve Yanlış Yük Yönü

     Pompa yatağının nominal bir yük kapasitesi vardır. Gerçek yük daha yüksekse, gerilim limiti aşar. Yorulma başlar. Metalde çatlaklar oluşur. Yüzeyde pul pul dökülme meydana gelir. Bu, yatak yüzeyinin soyulması anlamına gelir. Aşırı yüklenme, ani çalıştırma, pompada sıkışma veya yanlış çalışma döngüsünden kaynaklanabilir.

Yükün yanlış yönlendirilmesi de risklidir. Radyal yatağa binen itme yükü kötüdür. İtme için tasarlanmamış parçaları ezer. Hızlı bir şekilde arızalanır.

Dengesizlik ve Titreşim

     Dengesiz rotor, pompanın sallanmasına neden olur. Titreşim pompa yatağına iletilir. Bu da yuvarlanan parçalara çarpar. Kafesleri gevşetir. Yatak yüzeylerinde ezilmelere yol açabilir. Sebebi pervane aşınması, bükülmüş şaft veya kireç birikimi olabilir. Yüksek hız, sallanmayı daha da kötüleştirir. Her çarpma, aşınmayı hızlandırır.

Yanlış Rulman Tipi veya Boyutu

     Her pompa yatağı her işe uygun değildir. Bazı tipler eksenel yüke, bazıları ise sadece radyal yüke dayanır. Yanlış seçim yapılırsa, parça erken arızalanır. Boyut da önemlidir. Sıkı geçme sıkışmaya, gevşek geçme ise kaymaya neden olabilir. Her ikisi de zarar verir. Ağır bir pompada otomobil yatağı kullanmak açık bir hatadır. 

     Pompa yatak tiplerinde, burçlu, bilyalı ve makaralı yatakların kendi sınırları vardır. Bunları plansız bir şekilde aynı sette karıştırmak çatışmaya yol açar.

Isı ve Yetersiz Soğutma

     Aşırı ısı pompa yatağını bozar. Sıcaklık artışı yağlama filmini inceltir. Oksidasyonu hızlandırır. Çelik yumuşayabilir. Boşluk değişebilir. Aşırı ısınma yüksek ortam sıcaklığı, yetersiz hava akışı veya yakındaki sıcak parçalardan kaynaklanabilir. Soğutma yolunun tıkanması yaygın bir arızadır.

     Hidrolik pompa tahrik sistemlerinde, emniyet valfinin arızalanması pompanın durmasına neden olabilir. Pompa yoğun bir şekilde çalışır. Yatak yakınında ısı birikir.

Yorgunluk ve Yaş

     İyi bakım yapılsa bile, pompa yatağının bir ömrü vardır. Yuvarlanma teması mikro çukurlar oluşturur. Yıllar geçtikçe bu çukurlar birleşir. Yatak yüzeyi pürüzlü görünür. Gürültü artar. Mildeki boşluk yükselir. Değiştirme zamanı gelir. Yaşlanmayı göz ardı etmek ani sıkışmaya yol açar.

Yanlış Kurulum veya Montaj

     Eğri şaft üzerindeki baskı, yatağa zarar verir. Çekiç darbesi kafese ezikler verir. Dikkatsiz ısıtma parçaları deforme eder. İç halka şafta gevşek bir şekilde sabitlenirse, dönme meydana gelir. Sürtünme pası oluşur. Bu da metali aşındırır. Boru veya kayıştan gelen kuvvet, gövdeyi bükebilir. Bu da yatak yuvasını kaydırır.

Elektrik Hasarı  

     Bazı pompalarda, şafttan kaçak akım geçer. Yatak üzerinden atlar. Ark, küçük noktaları eritir. Çukurlar oluşur. Bu, elektriksel erozyondur. Pürüzlü bir yol oluşturur. Motor ile pompa yatağı arasındaki bağlantıda, kötü topraklama riski artırır. Değişken hızlı sürücü akım indükleyebilir.

Yağlamayı Geri Yükle

     İlk adım, yağlama seviyesini ve türünü kontrol etmektir. Eski gresi boşaltın. Muhafazayı temizleyin. Doğru kalitede taze ve temiz yağlama yağı kullanın. Dolum miktarı için üreticinin kurallarına uyun. Sabit yağlama aralığı belirleyin. Yeniden yağlama zor ise, kapalı rulman kullanın. Yağlama yolunun açık olduğundan emin olun.

Kirleticileri Kaldır

     Kir girişini engelleyin. Contaları değiştirin veya onarın. Muhafaza kapağının uyumunu kontrol edin. Gerekirse havalandırma delikleri veya filtreler takın. Montajdan önce alanı temizleyin. Temiz aletler kullanın. Pompa yatağı zaten kirlenmişse, değiştirin. Kullanılmış yatağı temizlemeyin. Küçük hasarlar kalıcıdır.

     İçeride tortu varsa muhafazayı temizleyin. İyice kurulayın. Yeni parçayı aşındıracak herhangi bir kimyasal kalıntısı olmadığından emin olun.

Yanlış Hizalamayı Düzeltme

     Mil hizalamasını ölçüm aletiyle kontrol edin. Tabanı veya motor ayağını ayarlayın. Yerleştirme sırasında termal genleşmeyi hesaba katın. Gerekirse ara parçalar kullanın. Santrifüj pompa yatak takımlarında hem paralel hem de açısal sapmayı kontrol edin. Bükülmüş mili düzeltin. Zayıf bağlantı noktasını güçlendirin. Tabanın düzlüğünü gözden geçirin.

Yükü Yönet

     Nominal yükü aşmayın. Pompa eğrisini kontrol edin. Motor boyutunu çalışma koşullarına uygun hale getirin. Süzgeç temizleyerek tıkanmayı önleyin. Hidrolik devreye emniyet valfi takın. Eğer itme yükü varsa, itme yatağı ekleyin veya bu yükü kaldırabilecek bir tipe geçin.

Denge Rotoru

     Dengesizliğin kaynağını bulun. Pervaneyi temizleyin. Kireçlenmeyi giderin. Eğilmiş mili değiştirin. Rotoru onaylı bir düzenekte dengeleyin. Tüm parçaları sıkıca sabitleyin. Yatağa giden titreşim yollarını azaltın. Saha sarsıntısı yüksekse, taban altına titreşim sönümleme pedi kullanın.

Doğru Rulmanı Seçin

     Pompa üreticisinin teknik özelliklerine bakın. Yük durumuna uygun pompa yatak tipini kullanın. Boyutu şaft ve gövdeyle eşleştirin. Zorlu koşullar altında daha yüksek sınıf veya sızdırmaz ünite seçin. Katalog verilerini inceleyin. Emin değilseniz üreticiye sorun. Tahmin yürütmeyin.

İyice Soğutun

     Yatak çevresindeki hava akışını iyileştirin. Kanatçıkları veya fanı temizleyin. Sıcak kaynağı engellemek için koruyucu bir kalkan takın. Su soğutmalı ise soğutma bobinini kontrol edin. Mümkünse ortam sıcaklığını düşürün. Hidrolik pompa tahrik kaplinlerinde sıcaklık alarmını izleyin. Aşırı ısınma tekrarlanırsa çalışma süresini kısaltın.

Doğru Zamanda Değiştirin

     Çalışma saatlerini takip edin. Gürültü artışını veya boşluğu not edin. Sıkışmadan önce değişiklik planlayın. Yedek rulmanı hazır bulundurun. Sistem iyi çalışıyorsa aynı marka rulman kullanın. Üreticinin kullanım ömrü kılavuzuna uyun.

Dikkatli Kurun

     Uygun şekilde yerleştirmek için pres aleti kullanın. Sıkıysa dış halkayı ısıtın. İç halkayı şafta dik olarak hizalayın. Rulmana doğrudan vurmayın. Sürücü manşonunu kullanın. Kilitleme yöntemini kontrol edin. Ayar vidasını veya somunu belirtilen değere kadar sıkın. Muhafazaya boru gerilimi uygulamaktan kaçının. Montajdan sonra serbest hareketi kontrol edin.

Elektrik Hasarını Durdurun

     Yalıtımlı yatak veya topraklama fırçası takın. Motor gövdesinin topraklamasını kontrol edin. Korumalı kablo kullanın. Sürücü akım üretiyorsa reaktör yerleştirin. Şaft voltajını test edin. Pompa yatağından geçen kaçak akımın yolunu kesin.

Pompa Yataklarında Oluşabilecek Arızaları Önleme İpuçları

• Yağlama planı yapın ve ona sadık kalın.
• Her bakımda contayı kontrol edin. Aşınma belirtileri görüldüğünde değiştirin.
• Montajdan sonra ve büyük onarımlardan sonra şaftı hizalayın.
• Ortam ve sıcaklık eğilimlerini izleyin. Erken harekete geçin.
• Personeli gürültüdeki değişiklikleri tespit etme konusunda eğitin.
• Çevreyi temiz tutun. Yağmur ve tozdan koruyun.
• Yüke uygun pompa yatak tiplerini kullanın.
• Kurulum tarihini ve çalışma saatlerini kaydedin.
• Üreticinin kurulum kılavuzunu takip edin. Doğru aletleri kullanın.
• Motor ile pompa yatağı arasındaki bağlantıda ark izi olup olmadığını kontrol edin.

    İyi alışkanlıklar başarısızlığı azaltır. Çalışma süresini uzatır. Maliyetleri düşürür.